In een biljartcompetitie met handicap moet niet iedereen hetzelfde aantal caramboles maken. Een sterke speler moet er meer maken dan een minder sterke. Zo maakt iedereen kans om te winnen, en blijft de competitie spannend tot het eind.
De basis: de moyenne
De handicap is gebaseerd op de moyenne: het gemiddelde aantal caramboles per beurt. Het idee is dat iedere speler ongeveer evenveel beurten nodig heeft om zijn aantal te halen.
Twee manieren om het aantal te maken te bepalen
1. Met een formule
Te maken = moyenne × vast aantal beurten, vaak met een minimum.
Met 25 beurten en een minimum van 10:
Henk (moyenne 0,800) maakt 20, Jan (moyenne 1,250) maakt 31 en Piet (moyenne 2,400) maakt 60.
Gemiddeld hebben ze alle drie ongeveer 25 beurten nodig. Wie beter speelt dan zijn moyenne, is eerder klaar en wint.
2. Met een caramboletabel
Een caramboletabel geeft per bereik van moyennes een vast aantal. Veel bonden en regio's schrijven een tabel voor. Het voordeel: iedereen kan het aantal op papier opzoeken.
Beurtenlimiet
Met een beurtenlimiet duurt een partij nooit te lang, bijvoorbeeld maximaal 50 beurten. Haalt niemand zijn aantal binnen de limiet, dan moet u afspreken wie er wint. Gebruikelijk is dat wie het grootste deel van zijn aantal heeft gemaakt, wint:
Henk maakte 24 van zijn 30 (80%), Jan 30 van zijn 40 (75%). Henk wint.
Een andere afspraak is dat de partij dan altijd remise (gelijkspel) wordt.
Nabeurt
De speler die aanstoot, heeft een kleine voorsprong: hij mag als eerste. Met een nabeurt krijgt de tegenstander nog één beurt als de eerste speler zijn aantal heeft gehaald. Haalt hij in die nabeurt ook zijn aantal, dan is het remise. Zo hebben beide spelers evenveel beurten gehad.
Sterke spelers en een zwaardere spelsoort
Is iemand veel sterker dan de rest, dan wordt zijn aantal te maken in het libre erg hoog. Sommige clubs laten zo'n speler daarom een zwaardere spelsoort spelen, zoals bandstoten of driebanden, met zijn moyenne in die spelsoort. Zo blijft het voor iedereen leuk.
Moyenne bijwerken tijdens het seizoen
Speelt iemand veel beter of slechter dan zijn moyenne, dan klopt zijn handicap niet meer. Spreek vooraf af of en wanneer u de moyenne bijwerkt: na het seizoen, na een aantal partijen, of alleen bij een duidelijke afwijking.
In carambole.app
Bij elke competitie kiest u: geen handicap, een formule of een caramboletabel, met beurtenlimiet en nabeurt naar keuze. Bij iedere speler staat hoeveel hij moet maken, en bij een uitslag rekent de app uit wie er gewonnen heeft en hoeveel punten dat oplevert. Hoe de punten worden geteld, leest u bij puntentelling en stand.
Bijgewerkt op 15 oktober 2026.