De moyenne is het gemiddelde aantal caramboles dat een speler per beurt maakt. Het is hét getal waarmee biljarters van verschillende sterkte eerlijk tegen elkaar kunnen spelen: hoe hoger de moyenne, hoe meer caramboles iemand moet maken.
De berekening
Deel het aantal gemaakte caramboles door het aantal beurten:
Moyenne = caramboles ÷ beurten
Jan maakt 30 caramboles in 24 beurten. Zijn moyenne is 30 ÷ 24 = 1,250.
Een moyenne schrijft u in Nederland en België met een komma en drie cijfers erachter: 1,250 en niet 1,25. Zo is meteen duidelijk dat het om een moyenne gaat.
Over meerdere partijen: neem het totaal
Wilt u de moyenne over een heel seizoen weten, tel dan alle caramboles bij elkaar op en deel door alle beurten samen. Neem niet het gemiddelde van de losse moyennes: dan telt een korte partij even zwaar als een lange, en dat geeft een verkeerd beeld.
Piet speelt twee partijen:
- Partij 1: 40 caramboles in 20 beurten (moyenne 2,000)
- Partij 2: 20 caramboles in 40 beurten (moyenne 0,500)
Goed: (40 + 20) ÷ (20 + 40) = 60 ÷ 60 = 1,000.
Fout: het gemiddelde van 2,000 en 0,500 is 1,250. Dat is te hoog, omdat de korte partij even zwaar meetelt als de lange.
Per spelsoort een eigen moyenne
Een moyenne geldt altijd voor één spelsoort. Iemand die in het libre 3,000 speelt, haalt bij bandstoten of driebanden een veel lagere moyenne. Houd daarom per spelsoort een aparte moyenne bij, en gebruik in een competitie de moyenne van de spelsoort die daar gespeeld wordt.
Gespeelde moyenne en eigen moyenne
In een competitie zijn er twee getallen:
- Eigen moyenne (of startmoyenne): de moyenne waarmee een speler aan de competitie begint. Daarop is zijn handicap gebaseerd.
- Gespeelde moyenne: wat hij in deze competitie werkelijk speelt.
Deel de gespeelde moyenne door de eigen moyenne en u ziet hoe iemand het doet in verhouding tot zijn eigen niveau. Speelt een speler met eigen moyenne 1,200 in de competitie 1,320, dan speelt hij 110% van zijn moyenne. Zo kan ook een minder sterke speler laten zien dat hij goed speelt.
Wanneer pas je de moyenne aan?
Dat spreekt elke club zelf af. Veel gebruikte afspraken zijn:
- na afloop van het seizoen, voor het volgende seizoen;
- tijdens het seizoen, bijvoorbeeld na elke vijf gespeelde partijen;
- alleen als de gespeelde moyenne duidelijk afwijkt, bijvoorbeeld meer dan 10%.
Pas de moyenne niet te vaak aan na één goede of slechte avond: een moyenne wordt betrouwbaarder naarmate er meer partijen meetellen.
Hoe gebruikt u de moyenne?
Met de moyenne bepaalt u hoeveel caramboles een speler moet maken. Dat kan met een formule of met een caramboletabel. Meer daarover leest u bij handicap in een biljartcompetitie.
In carambole.app staat bij elk lid de moyenne per spelsoort, met de geschiedenis. Na elke uitslag rekent de app de gespeelde moyenne uit, en de club kiest zelf of en wanneer de moyenne wordt bijgewerkt.
Bijgewerkt op 15 oktober 2026.